اشاره: دکتر عصام العماد، محقق و دانشمند یمنی الاصلی است. وی در خانواده‌ای زیدی مذهب به دنیا آمد و در نوجوانی به وهابیت گرایش یافت. او پس از مدتی با مذهب شیعه اثنا عشری آشنا شد و به این مکتب گروید و از آن پس تحقیقات خود را وسعت بخشیده، مناظرات و گفت‌وگوهای پرشماری را با پیروان دیگر مذاهب به ویژه وهابیت به انجام رسانده و در این زمینه کتاب نیز تألیف کرده است. متن ذیل حاصل گفتگویی است که این محقق یمنی با موسسه گفتگوی دینی انجام داده است که از نظر خوانندگان می گذرد.

شیعیان یمن از چه مذهبی هستند جمعیت آنها چه مقدار است؟

شیعیان در یمن به سه مذهب تقسیم می شوند:
· شیعیان جعفری
· شیعیان زیدی
· شیعیان اسماعیلی
تقارب مذهبی خوبی میان شیعیان جعفری و شیعیان زیدی برقرار است. یكی از علل به وجود آمدن این همبستگی مذهبی، شخصیت «علامه حسین حوثی» بوده است. پروژه فكری ایشان موفق شد. قبل از شروع به فعالیت علامه حوثی، كتابهایی از طرف شیعیان زیدی علیه شیعیان جعفری و به عكس كتابهایی از طرف شیعیان جعفری علیه شیعیان زیدی منتشر می شد ولی علامه حوثی توانست این تفرقه مذهبی را پایان بدهد. در حقیقت حكومت یمن تلاش می كرد میان شیعیان جعفری و زیدی فتنه انگیزی كند ولی علامه حوثی این فتنه را خنثی كرد. پروژه وحدت آفرین علامه حوثی میان شیعیان زیدی و جعفری در یمن، یكی از دلایل اصلی عصبانیت حكومت یمن از علامه حسین حوثی بود. 

رهبر این جریان چه كسی است؟ چه تفكراتی دارد؟

رهبر این گروه علامه شهید حسین حوثی می باشد. او توانست گروهی اعتقادی و نظامی را به نام گروه «جوانان مومن» به وجود آورد. اعضای این گروه دارای ویژگیهای اخلاقی منحصر به فردی هستند. این خصوصیات فقط رفتارهایی سطحی و ظاهری در این گروه نیست، بلكه تربیت علامه حسین حوثی باعث ریشه دارشدن بزرگواری های اخلاقی در عمق جان این مجاهدان شده است.

علامه حوثی شیوه تربیتی ویژه ای داشت: تك تك جوانان طرفدار خود را كاملا زیر نظر داشت و از نظر تربیتی به آنها توجه می كرد. او تلاش می كرد طرفدارانش وقت بیهوده نداشته باشند و اوقات فراغت آنها را با برنامه های سازنده تربیتی پر می كرد. علامه حوثی در تبلیغ دینی و سازماندهی تشكیلات جوانان مومن، از بهترین و جذابترین شیوه های تربیتی استفاده می كرد، در نتیجه محبوبیت و عشق جوانان به ایشان در تاریخ یمن كم نظیر است. با وجود همه تلاشهای رژیم یمن و عربستان برای تخریب چهره شهید حوثی در میان پیروانش تا كنون موفق نشده اند. بهترین سخنرانان و نویسندگان كشورهای عربی را برای تاثیرگذاری بر اعضای گروه جوانان مومن استخدام می كردند و در زندانها شستشوی فكری می دادند ولی هر تلاش آنها بیشتر می شد، عشق جوانان مومن به شهید حوثی افزایش می یافت. از طرف دیگر تلویزیون رسمی یمن برنامه های دائمی علیه این جریان دارد ولی نتوانسته محبوبیت این جریان را در میان مردم یمن كم كند.

یكی از دشمنان حسین الحوثی علل گرایش به حسین الحوثی را در مقاله ای بررسی كرده بود. او نوشته: وقتی به منطقه «مران» رفتم دیدم بسیاری از مردم نوارهای حسین حوثی را گوش می دهند. تعجب كردم حوثی چطور توانسته منطقه ای به این وسعت را تحت تاثیرخود قرار دهد، در حالی است كه منطقه «مران» زادگاه حوثی نیست!

علامه حسین حوثی توانست نگاه جامعی به تمامی جنبه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، دینی و ... در تربیت هواداران خود داشته باشد. او قرآن را محور حركت تربیتی همه جانبه خود قرار داده بود. همچنین بر اساس مبانی مكتب اهل بیت(ع) جوانان را تربیت می كرد. او بر بیداری و بصیرت سیاسی تاكید بسیار داشت. طرفداران خودش را دائما به پیگیری اخبار و تحلیلهای شبكه المنار توصیه می كرد. جلساتی در منزل خودش تشكیل می داد و همراه شركت كنندگان در جلسه شبكه ماهواره ای المنار را مشاهده می كردند سپس مطالب طرح شده را تحلیل و بررسی می كرد. تلاش آقای حوثی این بود كه جوانان مومن گرایش و موضعگیری متحد در مسایل مختلف داشته باشند و در یك مسیر مشخص حركت كنند.

تاثیر شهادت حسین حوثی در یمن

شهادت علامه حسین در جامعه یمن تأثیر بسیار عمیقی داشت. شاید اگر حسین حوثی تا امروز زنده بود به اندازه شهادتش نمی توانست در جامعه تاثیرگذار باشد. به یك نمونه از این تاثیرگذاری در نوشته های نویسنده مشهور یمن آقای «محمد المقالح» اشاره می كنم. با این كه این نویسنده ارتباط تشكیلاتی با گروه «جوانان مومن» ندارد ولی شهادت مظلومانه ایشان در آثارش بسیار به چشم می خورد.

قابل توجه این كه سخنرانیهای ایشان كه به شكل جزوه های متعدد منتشر شده بود، بعد از شهادتشان، در یمن میان مردم دست به دست می شد. برخی شخصیت های بزرگ یمن از رئیس جمهور درخواست كردند جسد شهید حسین الحوثی را به مردم صعده تحویل دهد. رئیس جمهور در پاسخ گفته بود: آیا قصد دارید حرم مقدسی برای همه مردم یمن بسازید؟ و بعد از گذشت سالها از شهادت علامه حوثی، هنوز جسدش را به خانواده اش تحویل نداده اند.

شش جنگ ایجاد شده در یمن نه تنها جوانان مومن را از مقاومت خسته نكرده بلكه علاقمندی و عمق اندیشه های این متفكر جهان اسلام را در بین جوانان بیشتر می كند. حكومت یمن در جنگ اول صعده با وجود ضعف و اندك بودن این گروه، نتوانست پیروز شود و نتوانست این گروه را از بین ببرد، مسلما با افزایش توان این گروه، در این جنگ هیچ تأثیری نخواهند پذیرفت. 

آینده شیعیان یمن را چگونه می بینید؟

در حقیقت در یمن بیداری بزرگی شكل گرفته است. اگر این بیداری اسلامی به وجود نمی آمد حكومت عربستان به شیعیان یمن حمله نمی كرد. من بارها این عبارت را تكرار كرده ام: اگر میلیونها دلار در اختیار داشتم نمی توانستم تشیع را در یمن، به اندازه ای كه علامه حسین حوثی موفق شد، توسعه دهم. به بركت جنبش اسلامی پدید آمده توسط علامه حسین حوثی، مردم گروه گروه به مذهب تشیع وارد می شوند، چنانكه بسیاری از مردم یمن كه با شیعه آشنا نبودند، با استفاده از آثار علامه حسین حوثی، شیعه را شناختند، چون علامه حسین حوثی حقایق و ویژگی های تشیع را به زبانی تاثیرگذار و جذّاب مطرح كرده است به همین دلیل من ایشان را پیشرو بیداری شیعه در یمن می دانم.
پیش از آغاز جنبش حوثی ما از ترس حكومت، تشّیع خودمان را آشكار نمی كردیم ولی امروز تبدیل به قدرتی قابل توجه و تعیین كننده در عرصه سیاسی یمن شده ایم. 

نتایج جنگ تا الان چه بوده؟ انتظارات شیعیان یمن از ایران چیست؟

در حقیقت جنگ حكومت علیه شیعیان، تا كنون به نفع تشیع در یمن بوده به دلایل زیر:
1. بسیاری از شیعیان انتساب ظاهری به تشیع داشتند و شیعه شناسنامه ای بودند حتی برخی از آنها، اعتقاداتی مخالف تشیع پیدا كرده بودند ولی این جنگ باعث بازیابی هویّت شیعه در یمن شد. 

2. این جنگ شیعیان را به معادله سیاسی یمن وارد كرد، تا جایی كه حكومت یمن از شیعیان درخواست می كند حزبی سیاسی تشكیل دهند، در حالی كه قبل از جنگ، حكومت یمن، وجود شیعیان را به رسمیّت نمی شناخت.

3. این جنگ به شیعیان جرأت داد تا وجود و محبّت خود به اهل بیت را رسما اعلام كنند در حالی كه قبل از این جنگ، شیعیان می ترسیدند خود را به مذهب اهل بیت منتسب كنند.

4. پیروزی های بزرگی كه شیعیان در جنگ علیه حكومت یمن و عربستان به دست آوردند به شیعیان یمن قداست بخشیده است. بسیاری از پیروان مذاهب اسلامی دیگر، درباره علل مقاومت تعداد اندكی از شیعیان در مقابل ارتش مسلح یمن و عربستان تحقیق می كنند. این جنگ در قلب دشمنان مكتب اهل بیت در یمن، ترس و رعب افكنده چنانكه قلوب پیروان اهل بیت در یمن را شاد كرده است. 

شیعیان عربستان به جنبش حوثی چه نگاهی دارند؟

شیعیان در همه جای دنیا، اهل بیت را دوست دارند به همین جهت شیعیان جهان به شكل عمومی و شیعیان عربستان به شكل خاص طرفدار حوثی ها هستند به ویژه این كه دو مساله وجود دارد كه باعث نزدیكتر شدن شیعیان عربستان به حوثی ها می شود: اول همسایگی حوثی ها با عربستان و دوم تشابه در مظلومیّت. حكومت عربستان پیش از ستمگری علیه حوثی ها، شیعیان عربستان را مورد ظلم قرار داده است. مسلما مظلوم است كه فقط می تواند حال مظلوم را درك می كند. 

خواسته اصلی شیعیان یمن چیست آیا قیام آنها نسبتی با انقلاب اسلامی دارد؟

شیعیان در یمن از هستی و حق حیات خود دفاع می كنند. حكومت یمن قصد دارد شیعیان را از بین ببرد، كتابهایشان را می سوزاند، مساجدشان را ویران می كند، شخصیت هایشان را تخریب می كند، به شخصیت امام علی(ع) و امام حسین(ع) توهین می كند... كتاب نهج البلاغه و صحیفه سجادیه را ممنوع اعلام كرده... مراسم عید غدیر و مراسم عاشوراء را ممنوع كرده است و ... حكومت یمن همانند حكومت بعثی صدام در عراق با شیعیان رفتار می كند. صدام معتقد بود كه نیازی به شیعیان در عراق ندارد، امروز هم علی عبدالله صالح معتقد است شیعیان در یمن جایی ندارند. حكومت یمن و عربستان هر دو برای محو تشیع در یمن دست به دست هم داده اند. حوثی ها از زندگی خود، ناموس و فرزندان و اموالشان دفاع می كنند. می خواهند حق حیات داشته باشند، معتقدند اگر مقاومت نكنند همگی از بین خواهند رفت.

بله، بدون شك انقلاب اسلامی، باعث به وجود آمدن بیداری اسلامی در جهان اسلام شده است، هم در میان شیعیان و هم در میان اهل سنّت. طبیعی است كه شیعیان یمن هم تحت تاثیر انقلاب اسلامی قرار بگیرند. ولی این تاثیرپذیری فكری از انقلاب اسلامی تنها منحصر به شیعیان یمن نیست بلكه بسیاری از عالمان اهل سنّت نیز از انقلاب اسلامی تأثیر گرفته اند. بسیاری از رهبران فكری اهل سنّت در جهان اسلام مانند شیخ محمد غزالی، فتحی یكن، ابوالاعلی مودودی، راشد غنوشی، حسن ترابی را دیده ایم كه از انقلاب اسلامی متأثر شده از آن دفاع كرده اند. علامه حسین حوثی هم از این قبیل عالمان است.

ولی متاسفانه حكومت یمن و عربستان میان تاثیرپذیری فكری از انقلاب و مساله دریافت كمك های نظامی از ایران خلط كرده است. جهان اندیشه از دنیای ارتباطات نظامی فاصله دارد. عجیب این است كه حكومت عربستان با بمب های فسفری كه استفاده از آن در قوانین بین المللی جنگی ممنوع است، شیعیان یمن را بمباران می كند، عربستان به شكل رسمی و علنی وارد یمن شده ولی ایران را به دخالت در مسایل یمن متهم می كند. 

اگر امكان داره بفرمایید كه اصل ماجرا چیه و آیا مثل اكثر جنگ های عصر حاضر علل سیاسی دارده؟ آیا واكنش سران عرب شبیه واكشنشون در رابطه با عراق و فلسطینه؟ شما فكر می كنید كه پشت پرده این جنگ چه گروه یا چه كسانی هستند؟

رئیس جمهور مصر، حسنی مبارك قبل از جنگ یمن، درباره «هلال شیعه» و خطر رشد شیعیان برای خاورمیانه سخن می گوید. بسیاری از رهبران سیاسی از بیداری شیعیان در كشورهای عربی و غیر عربی داد سخن داده اند. دكتر یوسف قرضاوی از حركت تبشیری شیعه و جنبش تحوّل به مذهب شیعه در جهان سخن گفته است. با توجه به همسایه بودن یمن با عربستان كه مركز اصلی وهابیّت به شمار می آید، این جنگ به عنوان جنگی پیشگیرانه برای محاصره تشیع در یمن آغاز شد. به تعبیر آنها و تصریح رهبران ارتش یمن و عربستان، تشیع ابتدا یمن و سپس عربستان را می بلعد! قبل از این اتفاق باید آنها را قتل عام كرد!

این جنگ، علیه مذهب و طایفه شیعه به راه انداخته شده است هرچند ریشه های سیاسی دارد ولی علل سیاسی آن درجه دوم است. البته نباید فراموش كنیم عربستان در جنگ خود علیه شیعیان یمن، شیعیان را به ایران رببط می دهد. هدف عربستان این است كه ذهن مردم را از خطر آمریكا و اسرائیل منحرف كرده و دشمنی خیالی برای آنان بسازد. عربستان خطر ایران را جایگزین خطر آمریكا و اسرائیل كرده است. عربستان می خواهد جنگ را از مبارزه با آمریكا در خاورمیانه به جنگ میان شیعیان و اهل سنّت بكشاند. 

اگر منابع معتبری را برای شناسایی شیعیان یمن می شناسید معرفی كنید.

مجموعه های از شیعیان در یمن فعال هستند كه بیانیه های زیادی در دفاع از شیعیان جعفری و شیعیان زیدی صادر كرده اند، مانند: «الرابطه الجعفریه» و «جمعیه علماء الجعفریه».
برخی سایت ها نیز مظلومیت شیعیان یمن را منتشر می كنند مانند سایت «المنبر نت»، تالار گفتگوی «مجالس آل محمد»، سایت «حضرموت» و سایت «صعده آنلاین» و... 

چرا جمهوری اسلامی شیعیان یمن را جدی نگرفته و هیچ موضع گیری در مورد آن ندارد؟

فشارهای شدیدی علیه جمهوری اسلامی در سطح بین الملل وجود دارد. البته رسانه های بین المللی ایران به شكل رسمی و علنی مظلومیت شیعیان یمن را مطرح می كند. به همین دلیل هم عربستان و مصر پخش برنامه های شبكه العالم را از ماهواره های «عرب سات» و «نیل سات» قطع كرده اند چون شبكه العالم زبان مظلومیت شیعیان یمن است. جالب اینكه این تصمیم تقریبا سه روز قبل از هجوم عربستان علیه شیعیان یمن اجرایی شد.